Rewitalizacja dawnego młyna: odrodzenie dziedzictwa w duchu ekologii

Na przestrzeni kolejnych dekad młyn Pont Farbel, położony nad rzeką w kantonie Vaud w Szwajcarii, pozostawał niemym świadkiem przemysłowej przeszłości. Jego architektura, naznaczona prostotą i solidnością tradycyjnego rzemiosła, czekała na odrodzenie z poszanowaniem swoich korzeni.

Projekt rewitalizacji powierzono Laurentowi de Wurstembergerowi z pracowni LDW architectes, który zrealizował go we współpracy z Dreier Frenzel Architecture, odpowiedzialną za nadzór nad pracami. Przedsiębiorstwo EYAB przejęło rolę generalnego wykonawcy. Założeniem było przekształcenie historycznego obiektu w zespół sześciu mieszkań, w którym każdy detal świadczy o wrażliwym podejściu, łączącym troskę o dziedzictwo, ekologię i estetykę.

Interwencję rozpoczęto od wnikliwej analizy pierwotnej bryły, przez długi czas ukrytej pod niejednorodnymi warstwami będącymi efektem kolejnych rozbudów. Zamysł był jasny: przywrócić obiektowi jego ducha, a zarazem odsłonić jego pierwotne formy. Działania polegały na usunięciu zbędnych nawarstwień i oczyszczeniu bryły, tak aby odzyskała swój pierwotny charakter. Elewacja z lokalnego kamienia zachowała ślady upływu czasu, natomiast wnętrze otworzyło się na nowe, bardziej odpowiednie i przede wszystkim bardziej obiecujące przeznaczenie.

Otoczony rozległym, swobodnie ukształtowanym parkiem krajobrazowym, porośniętym rodzimymi gatunkami roślin, młyn harmonijnie wpisuje się w swoje otoczenie. Roślinność, dobrana ze względu na odporność i naturalne piękno, przyczynia się zarówno do zachowania charakteru miejsca, jak i realizacji założeń ekologicznych. Otaczająca przyroda staje się tym samym przestrzenią regeneracji, a zarazem miejscem spotkań mieszkańców.

Projekt obejmuje również istotną przestrzeń zewnętrzną. Jest nią zadaszona klatka schodowa, usytuowana od strony rzeki, zapewniająca łagodny, zacieniony ciąg komunikacyjny prowadzący na wyższe kondygnacje. To nietypowe miejsce, łączące pamięć zbiorową ze współczesnym językiem architektonicznym, staje się przestrzenią integracji i spotkań, w której można porozmawiać, podziwiać otoczenie lub po prostu ponownie nawiązać kontakt z naturą.

Mieszkania, oparte na prostych rozwiązaniach projektowych, zostały starannie zorientowane względem trzech kierunków, aby zapewnić jak największą ilość światła, naturalną wentylację i atrakcyjne widoki. Na parterze i piętrze rozległe prywatne tarasy tworzą bliską relację z otoczeniem, sprzyjając wypoczynkowi i kontemplacji. Bardziej przestronne poddasza wykorzystują natomiast kubaturę dachu, eksponując okazałą drewnianą więźbę, którą zachowano i wzmocniono, aby zagwarantować bezpieczeństwo bez naruszania autentyczności konstrukcji.

Projekt zrealizowano zgodnie z ideą ponownego wykorzystania i recyklingu, sięgając po naturalne materiały oraz stawiając na trwałość i harmonijne wpisanie obiektu w krajobraz. Dach zachowano w pierwotnej formie, wprowadzając jedynie miejscowe wzmocnienia niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji. Starannie zdemontowane belki stropowe wykorzystano ponownie w wybranych stropach, na tarasach oraz w zagospodarowaniu przestrzeni zewnętrznych. Odzyskane stare drzwi, pochodzące z budowy w Estavayer le Lac, nadają wnętrzom historyczną patynę i atmosferę nasyconą wspomnieniami. Płyty trawertynowe, pozyskane podczas rozbiórki hotelu Kempinski w Genewie, włączono w posadzki tarasów, wnosząc do nich autentyczność i szlachetność.

Surowe i naturalne materiały tworzą osnowę tego odrodzenia. Centralne ściany nośne z bloczków sprasowanej ziemi wspomagają naturalną regulację wilgotności, zapewniając zdrowe i komfortowe środowisko wewnętrzne. Tynki gliniane, zastosowane na wewnętrznych ścianach działowych, wzmacniają zdolność regulacji wilgotności i nadają przestrzeniom ciepłą fakturę. Izolacja dawnych ścian obwodowych przy użyciu termoizolacyjnego tynku wapienno korkowego łączy tradycję z nowoczesnością, zapewniając optymalne parametry cieplne. Kuchnie wykonano z lokalnego drewna świerkowego pokrytego lazurą i zabezpieczonego naturalnymi olejami, co sprzyja trwałości oraz zdrowiu mieszkańców.

Każdy element został szczegółowo przeanalizowany i starannie dobrany w celu ograniczenia oddziaływania na środowisko, przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego komfortu cieplnego i wilgotnościowego. Warto podkreślić, że duża bezwładność cieplna pozwala ograniczyć zużycie energii, dzięki czemu każde mieszkanie zyskuje większą autonomię i ekologiczny charakter. Współczesny komfort umiejętnie połączono z zasadami architektury wernakularnej, uzyskując wyjątkowy rezultat.

Projekt wykracza bowiem poza zwykłą ochronę dziedzictwa. Staje się dziełem odnowy, symbiozą przeszłości i teraźniejszości, tradycji i innowacji. Wrażliwy, a zarazem wyrafinowany gest architektoniczny zapewnia mieszkańcom przyjazną środowisku przestrzeń do życia, przenikniętą subtelną poetyką, w której każdy element opowiada własną historię. Rewitalizacja młyna staje się w ten sposób odą do pamięci zbiorowej oraz przykładem zrównoważonego i pełnego szacunku podejścia do dziedzictwa, odpowiadając jednocześnie na współczesne potrzeby związane z komfortem, ekologią i jakością życia.

Warto przypomnieć, że realizacja została nominowana do nagrody jury studenckiego Szwajcarskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Architektów SIA. Stanowi cenny przykład projektu, który znakomicie wpisuje się w temat „Transformacja, nowe spojrzenie na istniejącą zabudowę” kolejnej edycji wydarzenia ARCHITECT@WORK dla francuskojęzycznej części Szwajcarii. Odbędzie się ono w Beaulieu Lausanne 30 września i 1 października 2026 roku.