ICONIC ARCHITECTURE: station Villejuif-Gustave Roussy

Het is het grootste civieltechnische project van Europa. De Grand Paris Express heeft niet alleen betrekking op een belangrijk knooppunt in de regio Île-de-France, maar bestrijkt de volledige Parijse metropool. Een van de puzzelstukken is het station Villejuif–Gustave Roussy, zorgvuldig ontworpen en gerealiseerd door Dominique Perrault Architecte.

De uitdagingen van de Grand Paris Express zijn talrijk. Het gaat om een grootschalig project dat actief bijdraagt aan het ontstaan van een duurzame metropool in het licht van de klimaatuitdaging. Het station Villejuif–Gustave Roussy is een van de diepst gelegen transportinfrastructuren van Frankrijk. Het geniet een strategische ligging en bevindt zich op het hoogste punt van het Longboyau-plateau. Van buitenaf lijkt het station op een paviljoen dat binnen en buiten met elkaar verbindt, maar het geheim blijft verborgen. Eenmaal binnen verandert de schaal: het gebouw ontvouwt zich, opent zich en stort zich naar de diepten van de aarde.

De architectuur? Een meesterzet die begint met een zekere bescheidenheid en zich geleidelijk onthult tot een wereld van hoogstaande ingenieurskunst. De architecturale opgave is allesomvattend. Ze getuigt van grote behendigheid, echt vakmanschap en een vastberadenheid die elke uitdaging aangaat. Want ja, een dergelijk bouwwerk kan zich met recht en reden voegen bij de iconische architectuurgeschiedenis.

Ondanks zijn emblematische karakter is het project ook bijzonder functioneel. Het creëert een verbinding tussen twee ogenschijnlijk tegengestelde maar complementaire werelden: die boven en die onder de grond. Deze grote cilinder met een diameter van 70 meter en een uitgeholde ruimte van 30 meter heeft alles om te bekoren. Een roltrap nemen of even halt houden op een van de galerijen met balkon wordt zo een ervaring op zich. De fascinatie begeleidt elke bezoeker die zich, al is het toevallig, door dit indrukwekkende en subtiele labyrint begeeft.

De architecturale prestatie wordt vervolledigd door de interieurinrichting, de verlichting en de akoestiek: een geheel van elementen verfijnd ontworpen door Gaëlle Lauriot-Prévost, partner binnen het bureau Dominique Perrault Architecture. Zo wordt roestvrij staal in verschillende vormen toegepast: glad, gaasachtig, geperforeerd, spiegelgepolijst of gesatineerd. Het verrijkt elke sfeer, benadrukt elk detail en draagt via reflecties en glans bij aan de verspreiding van licht.

Zowel binnen als buiten aanwezig, structureert dit materiaal – vaak als koud beschouwd omdat het industrieel is – de ruimtes, vult het de tussenruimtes op en voegt het een duidelijke innovatieve toets toe. Ook de verlichtingselementen en akoestische panelen verdienen vermelding: ze volgen elkaar op en dompelen de reiziger onder in een ware lichtwereld.

Naast zijn rol als doorgangsruimte is deze gigantische infrastructuur vrij toegankelijk tot niveau -2. De buitenruimte loopt zo door naar binnen en biedt plaats aan tal van winkels en diensten, waardoor de galerijen uitnodigen tot flaneren. Het station is niet langer een zielloze doorgangsplek, maar een volwaardige voorziening, natuurlijk verlicht en geventileerd, waar verschillende functies samenkomen.

Het is een hedendaagse infrastructuur, even functioneel als esthetisch, met tal van kwaliteiten die aanzetten tot nadenken over hoe transportplaatsen vernieuwd kunnen worden. In dit titanenproject, uitgevoerd met grote precisie, is kunst nooit ver weg. Dankzij de interventie van de Chileense kunstenaar Ivan Navarro, die het ronde plafond van niveau -9 transformeert tot een met neon en spiegels bezaaide sterrenhemel, krijgen reizigers een bijzonder gevoelige en indrukwekkende visuele ervaring.

Het kunstwerk bestaat uit de namen van sterren die gegraveerd zijn in de 58 lichtkasten waaruit het geheel is opgebouwd. Wie had ooit gedacht een moment van pure betovering te beleven in een station?

Alle afbeeldingen: © Michel Denancé / Dominique Perrault Architecte / ADAGP