Een blijvende indruk

3D-printtechnologie in de bouw wint in Portugal steeds meer terrein en maakt nu ook zijn intrede in openbare projecten. In het Ecocentrum van Perafita, in Matosinhos, wordt momenteel het eerste openbare bouwwerk van het land gerealiseerd met deze technologie, in het kader van een aanbesteding van de gemeente. Het project wordt uitgevoerd door het Portugese bedrijf Havelar, een in Vila do Conde gevestigde startup die gespecialiseerd is in bouwen met 3D-printtechnologie.

Het gebouw, met een oppervlakte van ongeveer 500 m², wordt gerealiseerd binnen een uitzonderlijk korte termijn in vergelijking met traditionele bouwmethodes. De uitvoering van de hoofdstructuur zal ongeveer één week in beslag nemen, terwijl de volledige voltooiing van het project gepland staat binnen vijf maanden. De totale investering bedraagt circa 800.000 euro.

De nieuwe faciliteit zal onderdak bieden aan het ReCircular-project, een initiatief dat zich richt op de recyclage en het hergebruik van elektronisch afval. Het project kadert binnen de principes van de circulaire economie en heeft een uitgesproken sociale dimensie, onder meer door het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een beperking uit de regio. Duurzaamheid wordt hierbij breed en integraal benaderd.

De inzet van 3D-printtechnologie in de bouw maakt een geautomatiseerde productie van structurele elementen mogelijk, gebaseerd op de laag-voor-laag depositie van materialen volgens vooraf vastgelegde digitale modellen. Bij Havelar wordt gewerkt met printoplossingen die internationaal als referentie gelden en die zijn ontwikkeld in samenwerking met het Deense bedrijf COBOD. Deze werkwijze leidt tot een hogere bouwprecisie, een aanzienlijke verkorting van de uitvoeringstijd en een verlaging van de kosten in vergelijking met traditionele bouwmethoden.

Vanuit milieuperspectief biedt 3D-printtechnologie aanzienlijke voordelen. Naast beton kunnen ook alternatieve materialen zoals klei en aarde worden ingezet, wat bijdraagt aan een lagere CO₂-voetafdruk en het verminderde gebruik van conventioneel cement. De verregaande automatisering van het bouwproces beperkt bovendien het aantal benodigde arbeidskrachten op de werf, wat zowel de blootstelling aan arbeidsongevallen vermindert als de algemene efficiëntie verhoogt.

Havelar profileert zich intussen als een van de pioniers op dit domein in Portugal. In 2024 realiseerde het bedrijf de eerste woning in het land die met 3D-printtechnologie werd gebouwd, waarbij de structurele uitvoering in slechts 18 uur werd voltooid — een project dat eerder al werd belicht door A@W. De ervaring die daarbij werd opgedaan, vormt nu de basis voor de toepassing van deze technologie op grotere schaal en binnen een publieke context. Daarmee wordt de weg geëffend voor toekomstig gebruik in collectieve voorzieningen, sociale woningbouw en andere infrastructuren.

In een context van huisvestingscrisis, beperkte middelen en de dringende nood aan duurzamere bouwoplossingen, biedt 3D-printen een veelbelovend alternatief. De technologie maakt het mogelijk sneller, kostenefficiënter en flexibeler in te spelen op de behoeften van gemeenten en bewoners. Het Ecocentrum van Perafita vormt hierbij een belangrijke casestudy, waarin zowel de toepassing van deze nieuwe technologie in de openbare bouw als de noodzakelijke en lopende transformatie van de Portugese bouwsector duidelijk zichtbaar worden.