De bijzondere missie van Stripping Architecture

Naar architectuur kun je op veel verschillende manieren kijken. De Brusselse architecten Filip Momikj en Mohammad Hammash doen dit op een wel heel bijzondere manier. Samen startten ze Stripping Architecture op, waarmee ze het debat over architectuur en ruimtelijke ordening van de tekentafel naar de straat brengen. Verwonderlijk zal het wellicht niet zijn dat het eigen Brussel daarbij quasi steeds het uitgangspunt is.

Momikj en Hammash gaan het debat niet enkel aan via een eigen webplatform (waar ook Patreon en Instagram bij horen), maar ook via regelmatige YouTube-filmpjes en zelfs de publicatie van een boek. Stijfjes is het allerminst, het duo schuwt de humor niet terwijl het wel kritisch kijkt naar de inrichting van de openbare ruimte.

Hostile Architecture

Neem nu hun jongste post van eind november op YouTube. Daarin wordt het debat aangegaan over ‘Hostile Architecture’. ‘Vijandige’ architectuur dus, ook wel eens ‘defensieve architectuur’ genoemd. Met een dergelijke aanpak hanteren stedenbouwkundigen en beleidsmakers een strategie die ‘ongewenst’ gedrag zoals rondhangen in een openbare ruimte wil ontmoedigen. Dit doet men door oncomfortabele of uitsluitende elementen in openbare ruimtes in te bouwen.

“Wat betekent het om vijandige architectuur te ‘upgraden’ of te ‘ontmantelen, dat is wat we in deze post onderzoeken. Denk dan aan, bijvoorbeeld, het verwijderen of herontwerpen van schadelijke elementen zoals schuine bankjes of beperkende zitplaatsen”, horen we. “Of aan het herstellen van openbare ruimtes zodat ze inclusief, toegankelijk en uitnodigend zijn voor iedereen. Dit proces benadrukt waardigheid, toegankelijkheid en het welzijn van de gemeenschap boven uitsluiting. Als je gepassioneerd bent over stedelijke rechtvaardigheid, mensenrechten of het heroverwegen van het ontwerp van steden met het oog op gelijkheid en mededogen, dan is deze video iets voor jou. We ontrafelen de historische context, ethische overwegingen en echte voorbeelden van transformatie, in de hoop een gesprek op gang te brengen over het terugwinnen van onze gedeelde ruimtes.”

Ruim doelpubliek

Deze post en vele eerdere bijdragen dragen allebei bij aan wat de architecten met Stripping Architecture willen doen: stedelijke architectuur letterlijk ‘strippen’. Waarbij ze zich heel duidelijk richten op een zo ruim mogelijk doelpubliek.

Als uitgangspunt stellen ze dat we, als we aan architectuur denken, dat vaak associëren met gebouwen, huizen of monumenten. Steeds is er die neiging om architectuur te verbinden met de materiële aspecten van de omgeving waarin we ons bevinden. Denk dan aan zaken als bakstenen, stijlen, esthetiek, daken, trappen, enzovoort.

Filip Momikj en Mohammad Hammash noemen deze elementen inderdaad erg oppervlakkig en exact, maar ze belichamen wel complexe stedelijke fenomenen. Door deze elementen te ontdoen van hun primaire functie, kunnen we de dialoog tussen architectuur en het leven herkennen en ontcijferen. De methode van het strippen van architectuur stelt ons in staat om de lagen van steden af te pellen en de genuanceerde sociale impact te ontdekken.

“We hebben een duidelijke missie met wat we doen. Zo willen we content creëren die de sociale impact van architectuur onthult en communiceert. Daar stopt het uiteraard niet bij. Daarnaast visualiseren we complexe stedelijke fenomenen en oplossingen met leuke voorbeelden en stellen we iedereen in staat en ondersteunen we hen om kritische content over steden te maken. Het is tevens onze bedoeling om de wereld van de architectuur open te stellen voor de jongste generaties.”

Directe betrokkenheid

“Onze visie is om architecturale en stedelijke kritiek zowel te institutionaliseren als mensen te mobiliseren voor directe betrokkenheid bij het vormgeven van stedelijke ruimtes. Verder willen we architectuurkritiek ook buiten de eigen professionele bubbel omarmen. En, zoals in onder meer de beschreven YouTube-bijdrage duidelijk werd, streven we ernaar complexe stedelijke kwesties zoals gentrificatie, stedelijke vijandigheid of stadsvernieuwing te demystificeren en populair te maken . . . en stellen we tegelijkertijd oplossingen en alternatieve kaders voor.”

Meer weten over Stripping Architecture? Surf dan naar www.strippingarchitecture.com. Daar vind je niet enkel extra informatie over de diverse initiatieven, maar kun je ook intekenen op een newsletter.

© alle foto’s: Stripping Architecture