A CONSCIOUS TOMORROW: Cradle to Cradle
Publicatiedatum: 11.12.2025
Dit is een door Jan Hoffman vertaald artikel van Rafael Vieira
Intern overzicht van het ZIN-project, gerenoveerd volgens circulaire principes en met Cradle to Cradle-gecertificeerde elementen.
Renovatie van gebouwen met hergebruikte en gerecycleerde materialen: een duurzame toekomst voor de bouw
Het door William McDonough en Michael Braungart ontwikkelde Cradle to Cradle (C2C)-concept stelt een circulair systeem voor in de bouw. Hierbij kunnen alle materialen oneindig worden hergebruikt of geregenereerd, zonder afval te produceren. In tegenstelling tot het lineaire model in de levenscyclus van materialen, van winning tot verwijdering, bekend als Cradle to Grave, vermindert deze aanpak de negatieve impact van de bouw en streeft hij naar een regeneratief effect. Dit is essentieel in een context van een steeds duidelijker wordende milieucrisis.
Broadgate Exchange House in Londen, een gebouw ontworpen door Skidmore, Owings & Merrill (SOM) in 1990. Het werd gerenoveerd in 2022 volgens circulaire principes door Piercy&Company. Diverse materialen uit het oorspronkelijke gebouw werden hergebruikt en gerecycled voor nieuwe toepassingen en functies.
De renovatie van gebouwen volgens de Cradle to Cradle-principes vormt een concreet antwoord op deze vraagstukken, gebaseerd op principes van duurzaamheid, circulariteit en respect voor het milieu. Elk gebouw wordt een motor voor ecologische, sociale en economische regeneratie en fungeert als een materiaalbank waaruit materialen aan het einde van hun levenscyclus kunnen worden teruggewonnen en hergebruikt. Het grote verschil met reguliere renovatie of rehabilitatie is de zorgvuldige selectie, zowel op bouwkundig als op disciplinair niveau, van grondstoffen uit sloop, industriële overschotten of afval dat kan worden teruggewonnen, en de manier waarop deze effectief in het ontwerpproces kunnen worden geïntegreerd. Elk onderdeel is zo ontworpen dat het na gebruik weer in de productiecyclus kan worden teruggebracht, zonder verlies van kwaliteit of functionaliteit. Deze aanpak vereist ook een paradigmaverschuiving in de architectuur: je bouwt met bewustzijn van de levenscyclus van bouwelementen. De rol van technici is om met verantwoordelijkheid en creativiteit te bemiddelen tussen bestaande hulpbronnen en nieuwe manieren van leven.
Universitaire woonmodules uit de jaren 70 in Brussel, die hebben gediend als een constant laboratorium voor circulariteit, het Circular Retrofit Lab. Hierbij is de oorspronkelijke modulaire structuur geïntegreerd en zijn door Kaderstudio en VUB Architectural Engineering ontworpen systemen toegepast en herbruikbare materialen ingewerkt.
Cradle to Cradle streeft naar duurzaamheid en circulariteit in producten en processen en stimuleert de creatie van producten die veilig kunnen worden gebruikt en hergebruikt, zonder afval te genereren dat schadelijk is voor het milieu of de menselijke gezondheid. Hergebruikt hout, gerecyclede vloeren, gereviseerd staal, oude bakstenen of isolatie gemaakt van hergebruikte textielvezels zijn slechts enkele van de mogelijke materialen die worden gebruikt. Duurzaamheid loopt dus door alle fasen van het project heen. Het gaat van de planning tot het einde van de levenscyclus van de verschillende materialen. Oplossingen moeten de voorkeur geven aan omkeerbare montagesystemen, composietmaterialen vermijden die moeilijk te recycleren zijn en passieve klimaatbeheersingsstrategieën toepassen. De energie-efficiëntie kan worden verbeterd met zonnepanelen, natuurlijke ventilatie, effectieve isolatie en begroeiing die voor schaduw zorgt.
Het ZIN-project vormde twee torens van het voormalige World Trade Center-complex in Brussel, daterend uit de jaren 70 en 80, om tot een multifunctionele ruimte (woningen, kantoren en vrijetijdsplaatsen). Het deed dit op basis van circulaire principes, waarbij 95 % van de materialen hergebruikt en C2C-gecertificeerd is.
Cradle to Cradle-gebouwen zijn ontworpen om afval en vervuiling te elimineren, waarbij alle materialen aan het einde van hun levenscyclus kunnen worden gerecycled of hergebruikt, naar het voorbeeld van natuurlijke processen. Deze methodologie heeft tot doel een circulaire economie in de gebouwde omgeving en een efficiënt beheer van hulpbronnen te bevorderen. Specifieke praktijken zijn onder meer het gebruik van gerecyclede en recyclebare materialen, de implementatie van energie-efficiënte systemen, het opvangen en behandelen van regenwater, het aanmaken van materiaalpaspoorten voor traceerbaarheid en hergebruik, het integreren van groene elementen en het prioriteit geven aan materiaalgezondheid en sociale rechtvaardigheid. Uiteindelijk is het de bedoeling dat gebouwen demonteerbaar, recyclebaar, energiepositief, gezond en economisch haalbaar zijn.
Het LichtAktiv Haus in Hamburg is de renovatie van een huis uit de jaren 50. Erin zijn recyclebare materialen, natuurlijke ventilatie en maximaal natuurlijk licht geïntegreerd. De woning is ontworpen volgens de principes van Active House, in overeenstemming met de C2C-principes. Dit is een project van Katharina Fey en anderen voor The Velux Group.
Om C2C-producten te vinden, raden we de Product Innovation Directory van het C2C Institute aan en platforms zoals Upcyclea, Circularity Passport en Madaster, die materialen vermelden en hun circulariteit plannen. Er zijn echter nog andere mogelijkheden om materialen in het bouwproces te hergebruiken, zoals de vereniging Nada Novo, en er is ook de belangrijke ecologische en sociale rol van circulariteit. Het is essentieel om te beseffen dat de implementatie van deze principes van hergebruik, zelfs als dat geleidelijk of gedeeltelijk gebeurt, niet alleen van technisch of esthetisch belang is, maar ook een ethische en noodzakelijke aantrekkingskracht heeft.